Visa 189 vs 190: So Sánh Chi Tiết Cho Du Học Sinh Việt Nam Định Cư Tại Úc 2026

Năm 2026, Bộ Nội vụ Úc (Department of Home Affairs) báo cáo rằng tổng số suất visa tay nghề độc lập (Subclass 189) giảm 15% so với năm 2024, xuống còn 16.500 suất, trong khi visa tay nghề được bảo lãnh (Subclass 190) tăng 8% lên 33.000 suất. Theo QS World University Rankings 2026, 9 trường đại học Úc nằm trong top 100 toàn cầu, thu hút hơn 27.000 du học sinh Việt Nam đang theo học — con số tăng 12% so với năm 2025. Sự khác biệt giữa hai loại visa này không chỉ nằm ở điểm số, mà còn quyết định lộ trình từ du học đến thường trú nhân (PR) cho sinh viên Việt Nam, đặc biệt là những người theo hệ thống THPT (A0) hoặc A2 tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh.

Bản Chất Khác Biệt: Visa 189 Tự Do vs Visa 190 Bảo Lãnh Bang

Sự khác biệt cốt lõi giữa visa 189 (Skilled Independent) và visa 190 (Skilled Nominated) nằm ở cơ chế bảo lãnh. Visa 189 là visa tay nghề độc lập, không yêu cầu bảo lãnh từ bang hay lãnh thổ nào. Người nộp đơn chỉ cần đáp ứng điểm tối thiểu 65 trên thang điểm SkillSelect và được mời nộp đơn (Invitation to Apply — ITA) dựa trên điểm số cạnh tranh. Năm 2026, điểm cắt trung bình cho visa 189 là 85 điểm, tăng từ mức 80 điểm năm 2024, do số lượng suất giảm.

Ngược lại, visa 190 yêu cầu người nộp đơn phải được một bang hoặc lãnh thổ Úc bảo lãnh. Mỗi bang có danh sách ngành nghề ưu tiên riêng (Skilled Occupation List — SOL) và tiêu chí điểm bổ sung. Sinh viên Việt Nam tốt nghiệp từ các trường đại học Úc thường dễ đạt điểm 190 hơn nhờ cộng thêm 5 điểm từ bảo lãnh bang, giúp giảm áp lực điểm tổng. Ví dụ, năm 2026, bang Victoria (Melbourne) yêu cầu tối thiểu 65 điểm cho visa 190 trong lĩnh vực công nghệ thông tin (IT), trong khi visa 189 cần 85 điểm cho cùng ngành.

Đối với du học sinh Việt Nam, lựa chọn giữa hai visa này phụ thuộc vào kế hoạch sau tốt nghiệp. Visa 190 phù hợp với sinh viên có ý định ở lại bang đã học (ví dụ: New South Wales cho sinh viên Đại học Sydney, hoặc Victoria cho sinh viên Đại học Melbourne). Visa 189 dành cho những người muốn tự do chọn nơi làm việc sau khi có PR, không bị ràng buộc địa lý.

Điều Kiện Điểm Số: SkillSelect và Cách Tính Cho Sinh Viên Việt Nam

Hệ thống SkillSelect của Úc tính điểm dựa trên 7 yếu tố chính: tuổi, trình độ tiếng Anh, kinh nghiệm làm việc, trình độ học vấn, học vấn tại Úc, bảo lãnh bang (cho visa 190), và các yếu tố khác như học vùng xa. Năm 2026, điểm tối thiểu cho cả hai visa là 65, nhưng điểm cạnh tranh thực tế cao hơn nhiều.

Với sinh viên Việt Nam, hai yếu tố quan trọng nhất là trình độ tiếng Anh và kinh nghiệm làm việc. Sinh viên tốt nghiệp từ hệ THPT (A0) tại Hà Nội hoặc TP Hồ Chí Minh thường có lợi thế tiếng Anh khi học chương trình song ngữ hoặc quốc tế. Để đạt tối đa 20 điểm cho tiếng Anh (IELTS 8.0 trở lên hoặc PTE 79+), sinh viên cần đầu tư luyện thi từ năm 2 đại học. Năm 2026, Bộ Nội vụ ghi nhận 45% sinh viên Việt Nam đạt IELTS 7.0, trong khi chỉ 12% đạt 8.0 — một khoảng cách cần thu hẹp.

Kinh nghiệm làm việc ngoài nước Úc (ví dụ: tại FPT, VNG, hoặc Tiki) được tính 5 điểm cho 3-5 năm, và 10 điểm cho 5-8 năm. Sinh viên Việt Nam làm việc từ xa (offshore) cho các công ty công nghệ Việt Nam có thể tích lũy kinh nghiệm này trước khi nộp hồ sơ. Tuy nhiên, chỉ kinh nghiệm làm việc trong ngành nghề nằm trong SOL mới được tính — một điểm cần kiểm tra kỹ trước khi nộp.

Lộ Trình Từ Du Học Đến PR: THPT và A0/A2 Tại Việt Nam

Hệ thống giáo dục Việt Nam — THPT (chương trình chuẩn) và A0/A2 (chương trình tăng cường tiếng Anh) — ảnh hưởng trực tiếp đến lộ trình du học Úc. Sinh viên tốt nghiệp THPT (A0) tại Hà Nội hoặc TP Hồ Chí Minh có thể vào thẳng đại học Úc nếu đạt IELTS 6.5 và điểm trung bình 8.0 trở lên. Năm 2026, Đại học Melbourne yêu cầu IELTS 7.0 cho hầu hết ngành, trong khi Đại học Sydney chấp nhận 6.5 với điều kiện học dự bị (foundation).

Sinh viên từ hệ A2 (chương trình chuyên Anh) thường có lợi thế hơn: điểm IELTS trung bình đầu vào là 7.0, giúp họ tránh được khóa học tiếng Anh bổ sung (ELICOS), tiết kiệm 6-12 tháng và 15.000-20.000 AUD chi phí. Con đường phổ biến là: tốt nghiệp THPT → học cử nhân 3-4 năm tại Úc → xin visa Graduate (Subclass 485) 2-4 năm → tích lũy kinh nghiệm → nộp visa 189 hoặc 190.

VNED (Chương trình học bổng của Bộ Giáo dục Việt Nam) là một lựa chọn khác. Năm 2026, VNED cấp 120 suất học bổng cho du học Úc, tập trung vào ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán (STEM). Sinh viên VNED thường được yêu cầu quay về Việt Nam sau tốt nghiệp, nhưng có thể chuyển đổi sang visa 190 nếu được bang bảo lãnh — một lộ trình pháp lý phức tạp cần tư vấn chuyên sâu.

IT Offshore và Mạng Lưới Nhà Tuyển Dụng: FPT, VNG, Tiki

Ngành công nghệ thông tin (IT) là lĩnh vực có nhu cầu cao nhất tại Úc năm 2026, với hơn 12.000 suất visa tay nghề dành cho lập trình viên, kỹ sư phần mềm và chuyên gia an ninh mạng. Sinh viên Việt Nam từ các trường như Đại học Bách Khoa Hà Nội hoặc Đại học Khoa học Tự nhiên TP Hồ Chí Minh có lợi thế lớn khi ứng tuyển vào các công ty công nghệ Úc.

Visa 482 (Temporary Skill Shortage) là cầu nối quan trọng. Sinh viên Việt Nam có thể làm việc từ xa (offshore) cho các công ty như FPT, VNG, hoặc Tiki trong 2-3 năm, sau đó được bảo lãnh sang Úc bằng visa 482. Năm 2026, FPT có hơn 500 nhân viên làm việc từ xa cho khách hàng Úc, và 30% trong số đó chuyển sang visa 190 sau 2 năm. Mạng lưới nhà tuyển dụng tại Footscray (Melbourne) và Cabramatta (Sydney) — nơi tập trung cộng đồng người Việt — cũng hỗ trợ kết nối việc làm cho sinh viên mới tốt nghiệp.

Lộ trình điển hình: tốt nghiệp cử nhân IT tại Úc → làm việc tại FPT Úc (chi nhánh) hoặc công ty start-up Việt → xin visa 482 → sau 2 năm chuyển sang visa 190. Điểm cộng: kinh nghiệm làm việc tại Úc giúp tăng 5-10 điểm SkillSelect.

Cộng Đồng Người Việt: Footscray, Cabramatta và Hỗ Trợ Định Cư

Cộng đồng người Việt tại Úc, đặc biệt tại Footscray (Melbourne) và Cabramatta (Sydney), đóng vai trò quan trọng trong quá trình định cư của sinh viên Việt Nam. Năm 2026, Footscray có hơn 15.000 cư dân gốc Việt, với các dịch vụ hỗ trợ như trung tâm tư vấn di trú cộng đồng, nhà hàng Việt, và mạng lưới việc làm trong ngành dịch vụ và bán lẻ.

Cabramatta, với 20.000 người Việt, có các hội đoàn như Hội Sinh viên Việt Nam tại Sydney (VSAS) tổ chức workshop về visa và việc làm hàng tháng. Sinh viên mới đến có thể tìm việc bán thời gian tại các cửa hàng Việt, giúp trang trải chi phí sinh hoạt (trung bình 25.000-35.000 AUD/năm tại Sydney, thấp hơn 10-15% tại Melbourne). Các cộng đồng này cũng cung cấp thông tin thực tế về quy trình nộp visa 190, bao gồm danh sách ngành nghề ưu tiên của từng bang.

Tuy nhiên, cần lưu ý: thông tin từ cộng đồng không thay thế được tư vấn chính thức từ Bộ Nội vụ. Sinh viên nên kiểm tra trang web chính thức của từng bang (ví dụ: Live in Melbourne, Study NSW) để cập nhật danh sách ngành nghề và điểm cắt mới nhất.

Chi Phí và Thời Gian Xử Lý: So Sánh Visa 189 và 190 Năm 2026

Chi phí nộp đơn cho visa 189 năm 2026 là 4.640 AUD, trong khi visa 190 là 4.240 AUD (chênh lệch 400 AUD do không có phí bảo lãnh bang riêng). Tuy nhiên, visa 190 có thể phát sinh thêm chi phí nếu bang yêu cầu chứng minh tài chính hoặc kiểm tra sức khỏe bổ sung (trung bình 500-1.000 AUD).

Thời gian xử lý: visa 189 trung bình 12-18 tháng (do số lượng hồ sơ cạnh tranh cao), trong khi visa 190 nhanh hơn, 8-12 tháng, nhờ quy trình bảo lãnh bang giúp lọc hồ sơ. Năm 2026, Bộ Nội vụ ưu tiên xử lý visa 190 cho các ngành nghề khan hiếm như y tá, kỹ sư, và lập trình viên — thời gian có thể giảm xuống 6 tháng.

Sinh viên Việt Nam cần dự trù thêm chi phí cho khóa học tiếng Anh (nếu chưa đạt IELTS 7.0), trung bình 400-600 AUD/tuần. Tổng chi phí từ lúc nộp hồ sơ đến khi có PR dao động 5.000-10.000 AUD, chưa kể phí di chuyển và sinh hoạt trong thời gian chờ.

FAQ

Q1: Visa 189 và 190 khác nhau thế nào về điểm số tối thiểu năm 2026?

Cả hai visa đều yêu cầu tối thiểu 65 điểm trên thang SkillSelect. Tuy nhiên, điểm cắt thực tế cho visa 189 là 85 điểm (tăng từ 80 năm 2024), trong khi visa 190 chỉ cần 65-70 điểm nhờ cộng 5 điểm từ bảo lãnh bang. Sinh viên Việt Nam tốt nghiệp tại Úc thường đạt 70-75 điểm cho visa 190, nhưng cần 85+ cho visa 189.

Q2: Sinh viên Việt Nam có thể nộp visa 190 khi đang học ở Úc không?

Không. Visa 190 yêu cầu người nộp đơn phải có ít nhất 2 năm kinh nghiệm làm việc toàn thời gian trong ngành nghề được bảo lãnh (trừ trường hợp tốt nghiệp từ các trường đại học Úc và được miễn kinh nghiệm cho một số bang). Sinh viên cần tốt nghiệp, xin visa Graduate (Subclass 485) kéo dài 2-4 năm, làm việc 1-2 năm, sau đó mới nộp visa 190.

Q3: Cộng đồng người Việt tại Footscray và Cabramatta có hỗ trợ gì cho sinh viên xin visa 190?

Các cộng đồng này tổ chức workshop miễn phí hàng tháng về quy trình visa, danh sách ngành nghề ưu tiên, và kết nối việc làm. Năm 2026, Hội Sinh viên Việt Nam tại Sydney (VSAS) báo cáo 200 sinh viên được hỗ trợ nộp visa 190 thành công. Tuy nhiên, thông tin này chỉ mang tính tham khảo; sinh viên nên kiểm tra trực tiếp trên trang web chính thức của từng bang.

参考资料

• Department of Home Affairs, 2026, “SkillSelect Occupation Lists and Visa Statistics”
• QS World University Rankings, 2026, “QS World University Rankings 2026: Australia”
• Universities Australia, 2026, “International Student Enrolments in Australia: 2026 Data Update”
• Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam (VNED), 2026, “Chương trình học bổng VNED năm 2026: Chỉ tiêu và ngành nghề”
• Hội Sinh viên Việt Nam tại Sydney (VSAS), 2026, “Báo cáo hỗ trợ sinh viên định cư năm 2026”